Srpsko-hrvatski fudbal/nogomet (2)

Piše: Slavko BASARA

„Fudbalski klub Crvena zvezda osnovan je 4. marta 1945 godine, na inicijativu članova Ujedinjenog saveza antifašističke omladine Srbije.“
Ovo piše u istoriji najpoznatijeg i najvećeg srpskog fudbalskog kolektiva, bivšeg evropskog i svjetskog šampiona. Tu istoriju pisao je i Milovan Jakšić Jakša, „Grande Milovan“, najbolji golman prvog Svjetskog prvenstva odigranog u Urugvaju 1930. godine.
Golman Kraljevine Jugoslavije udario je temelje kasnije najuspješnijeg kluba na jugoslovenskim prostorima.

Odbrane protiv Brazila i Bolivije, te nepravda u polufinalu, u sudaru sa domaćinom Urugvajom, kada su i policajci van terena bili ustvari igrači prvog organizatora Mundijala obilježili su karijeru Milovana Jakšića Jakše. Zanimljivo je da su Crvena zvezda i Partizan, danas dva najveća kluba nastala 1945. godine, Zvezda u martu, a Partizan u oktobru.

Prije njih u Beogradu su postojala takođe dva slavna kluba između dva velika rata – BSK i Jugoslavija. Ideološki bila su to dva različita kluba, poput Zvezde i Partizana. Zvezda je bila srpska, a Partizan jugoslovenski, pun Hrvata, među kojima je bio i doktor Franjo Tuđman. A današnja srpska „Marakana“ je izgrađena na mjestu gdje je nekada bio stadion SK Jugoslavije.

Zanimljivo je da Jakša, ili „Grande Milovan“ nije branio boje ni BSK-a ni Jugoslavije, već je čuvao mrežu Sokola i BASK-a na domaćoj sceni, a kasnije i ljubljanske Ilirije. U praškoj Slaviji je zamjenio legendarnog Františeka Planičku. Kao takav bio je kohezioni faktor među BSK-ovcima i „Jugoslovenima“ koji su činili najveći dio reprezentacije Kraljevine Jugoslavije. Jakšu su svi voljeli, grlili, ljubili i bodrili. Bio je „duša“ od čovjeka i maskota saigrača. Uvijek nasmijan i omiljen!

Nažalost, kod nas na Balkanu ljude mjere po prošlosti predaka, iskrivljenim vrijednostima i zbog ljubomore, zavisti i pakosti uspjeh se ne prašta. O Jakši stoji da je rodom iz Kolašina i da je kao siroče stigao u Beograd na zanat i radio je u štampariji u kojoj je knjige štampao Miloš Crnjanski, inače veliki ljubitelj SK Jugoslavije.

Oni uporniji istakli su da je Milovan Jakšić potomak ustaničkog vojvode Jakše Avdalovića koji je rodom iz Gacka, tako da u njemu teče i hercegovačka krv. Na osnovu opisa karaktera „Grande Milovana“ da se zaključiti da je imao to, hercegovačko, čojstvo!

Vratimo se Jakšinoj Crvenoj zvezdi koju je napustio, kao i ovaj svijet, 25. decembra 1953. godine na poticiji tehničkog funkcionera u klubu na turneji u Egiptu. U Aleksandriji oteli su ga anđeli zahvaljujući srčanom udaru koji nije preživio. Danas ta Crvena zvezda, kao srpski fudbalski brend pala je na najniže grane.

Njen hrvatski pandan, zagrebački GNK Dinamo je najpoznatiji fudbalski brend s nekadašnjih jugoslovenskih prostora. Osnovan 9. juna 1945. godine kao zagrebački odgovor Beogradu na Zvezdu i Partizan, zagrebački „modri“ su danas stalni učesnici evrokupova, i to grupnih faza Lige šampiona i Evropske lige. A Zvezda je izbačena iz iste te Evrope.

Da li je možda u pitanju Evropska unija i pripadanje istoj?!
Svi odgovori su negdje, sigurno je, zapisani i kovertirani. Na njihov sadržaj sačekaćemo do pronalaska tih koverti i njihovog otvaranja.
GNK Dinamo je osnovan kao odgovor Zvezdi na nacionalnoj osnovi, a Partizanu na ideološkoj. Zagrebačka UDBA je odgovorila i Srbima i vojsci!

SFR Jugoslavija je dobila „veliku četvorku“ u kojoj je Zvezda bila car careva, a Dinamo jedva trofejni klub, sa peharima na jednoj ruci izbrojanim.
Danas se sve iz temelja promijenilo u „modernom fudbalu“. Dinamo je superuspješan jer pripada Europi, a Zvezda je na dnu jer nije evropska.
Bez obzira što je pokorila Stari kontinent 1991. godine kao jugoslovenski klub predstavljajući zemlju koja se raspada!
Fudbal SFR Jugoslavije je uvijek neiscrpna tema i sljedeći nastavak će ustvari biti priča o odnosima u toj i takvoj – saveznoj – ligi!